Το βάψιμο των κόκκινων αυγών και οι ξεχωριστές πασχαλινές συνήθειες που διατηρούνται ζωντανές μέχρι σήμερα
Η Μεγάλη Πέμπτη αποτελεί μία από τις πιο σημαντικές ημέρες της Μεγάλης Εβδομάδας, καθώς είναι αφιερωμένη στον Μυστικός Δείπνος και την πορεία προς τη Σταύρωση του Χριστού. Παράλληλα, σηματοδοτεί την έναρξη των πασχαλινών προετοιμασιών στα ελληνικά νοικοκυριά, με έθιμα που διατηρούνται αναλλοίωτα στο πέρασμα του χρόνου.
Κεντρική θέση στα έθιμα της ημέρας κατέχει το βάψιμο των κόκκινων αυγών, ένα από τα πιο διαδεδομένα πασχαλινά σύμβολα. Το αυγό, από την αρχαιότητα, συμβολίζει τη ζωή και την αναγέννηση, ενώ το κόκκινο χρώμα παραπέμπει στο αίμα του Χριστού και τη θυσία Του. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε ότι η Μεγάλη Πέμπτη αποκαλείται και «Κόκκινη Πέμπτη».
Σύμφωνα με την παράδοση, το πρώτο κόκκινο αυγό τοποθετείται στο εικονοστάσι του σπιτιού για προστασία από το κακό. Σε αρκετές περιοχές της Ελλάδας, διατηρούνται και ιδιαίτερες δοξασίες γύρω από τη διαδικασία βαφής, όπως η χρήση καινούριου σκεύους ή η αποφυγή απόρριψης της βαφής εκτός σπιτιού.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και ο θρύλος με τη Μαρία η Μαγδαληνή και τον Τιβέριος Καίσαρας, σύμφωνα με τον οποίο τα αυγά βάφτηκαν θαυματουργά κόκκινα, επιβεβαιώνοντας το μήνυμα της Ανάστασης.
Παράλληλα, τη μέρα αυτή οι νοικοκυρές ζυμώνουν λαμπροκουλούρες και πασχαλινά κουλουράκια, προετοιμάζοντας το εορταστικό τραπέζι.
Τα έθιμα της Μεγάλης Πέμπτης
Το αυγό συμβολίζει από την αρχαιότητα την ανανέωση της ζωής και το κόκκινο χρώμα το αίμα του Χριστού. Σε κάποια μέρη συνηθίζουν να τοποθετούν το πρώτο κόκκινο αυγό στο εικονοστάσιο του σπιτιού για να ξορκίσουν το κακό.
Σε πολλά μέρη, ο αριθμός των αυγών που θα βάψουν και οι τρόποι και τα μέσα βαφής που θα χρησιμοποιήσουν είναι συγκεκριμένος.
Σε ορισμένες περιοχές διατηρούν και κάποιες δεισιδαιμονίες: «π.χ. το δοχείο όπου βάφουν τα αυγά, πρέπει να είναι καινούριο, τη βαφή δεν την βγάζουν από το σπίτι, ούτε επιτρέπεται να τη χύσουν»
Τη Μεγάλη Πέμπτη επίσης οι νοικοκυρές ζυμώνουν λαμπροκουλούρες, πλάθουν πασχαλιάτικα κουλουράκια.
Στον Έβρο, πρωί- πρωί οι νοικοκυρές πηγαίνουν στο κοτέτσι για να πάρουν το φρέσκο αυγό που γέννησαν οι κότες. Αυτό, όμως, θα το βάψουν μόνο του, για να μην μπερδευτεί με τα άλλα, και θα αντικαταστήσει το αυγό της προηγούμενης χρονιάς στο εικονοστάσι. Πριν το βάλουμε στο εικονοστάσι, θα κάνουμε στα πρόσωπα των παιδιών έναν κύκλο, λέγοντας τα εξής: «Καλώς ήρθες Πασχαλιά, με τα κόκκινα τα αυγά, δώσε στο παιδί υγειά». Ύστερα, παίρνουμε το παλιό αυγό για να το ρίξουμε στα κεραμίδια. Το κόκκινο αυγό από το εικονοστάσι το έβγαζαν κάθε φορά που έριχνε χαλάζι μαζί με την πυροστιά από το τζάκι, ενώ για να μην ρίχνει χαλάζι όλη την χρονιά απέφευγαν να πλένουν και να απλώνουν άσπρα ρούχα τη Μεγάλη Πέμπτη.
Στην Πάτμο γίνεται αναπαράσταση του «Μυστικού Δείπνου» στην κεντρική πλατεία της Χώρας, όπου ο ηγούμενος της ιεράς μονής του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου πλένει τα πόδια 12 μοναχών, όπως έκανε και ο Ιησούς με τους μαθητές του.
Στη Σκιάθο, τα παιδιά του νησιού γυρίζουν από σπίτι σε σπίτι, κρατώντας καλαμένιους σταυρούς στολισμένους με λουλούδια της άνοιξης και τραγουδούν τα κάλαντα της Μεγάλης Παρασκευής.
Στο Λιτόχωρο Πιερίας το βράδυ της Μεγάλης Πέμπτης στολίζονται οι επιτάφιοι, που φτιάχνονται από ανύπαντρες κοπέλες, οι οποίες όλη τη Σαρακοστή φτιάχνουν λουλούδια από ύφασμα.
Στα Κουφονήσια, μετά το τέλος της ακολουθίας των Παθών, οι κάτοικοι συγκεντρώνονται στην εκκλησία και στολίζουν τον Επιτάφιο με άνθη, ενώ μια γυναίκα ψάλλει το «Μοιρολόι της Παναγίας». Οι γυναίκες της περιοχής παραμένουν στην εκκλησία κοντά στον Επιτάφιο μέχρι το πρωί της Μεγάλης Παρασκευής.
Στη Σίφνο, οι νοικοκυρές ετοιμάζουν τα παραδοσιακά «πουλιά της Λαμπρής» (πασχαλινές κουλούρες σε διάφορα σχήματα ζώων και πουλιών) στολισμένα με κόκκινα αυγά.
Κατά την εσπερινή ακολουθία, όταν ο ιερέας διαβάσει το Έκτο Ευαγγέλιο, οι νέοι και οι νέες φεύγουν από την εκκλησία για να ανάψουν τα καντήλια των ξωκλησιών. Επιστρέφουν αργότερα για να στολίσουν τον Επιτάφιο.
