Με ψήφους 334 υπέρ και 324 κατά, το Ευρωκοινοβούλιο ζητά γνωμοδότηση του Δικαστηρίου της ΕΕ – Αβεβαιότητα για το μέλλον της συμφωνίας εν μέσω αγροτικών κινητοποιήσεων
Νέα εμπλοκή σημειώθηκε στη μακρά και αμφιλεγόμενη πορεία της εμπορικής συμφωνίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των χωρών της Mercosur, καθώς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αποφάσισε, με οριακή πλειοψηφία, να παραπέμψει το σχέδιο της συμφωνίας στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για έλεγχο της νομικής του βάσης. Η απόφαση, που ελήφθη στις 21 Ιανουαρίου στο Στρασβούργο, θέτει de facto τη συμφωνία σε αναμονή, προκαλώντας πολιτικές και οικονομικές αντιδράσεις εντός και εκτός ΕΕ.
Η παραπομπή της συμφωνίας ΕΕ–Mercosur στο Δικαστήριο της ΕΕ εγκρίθηκε με 334 ψήφους υπέρ, έναντι 324 κατά και 10 αποχών, αποτυπώνοντας το βαθύ ρήγμα που διατρέχει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο γύρω από το συγκεκριμένο εμπορικό εγχείρημα. Αξίζει να σημειωθεί ότι η ολομέλεια δεν κλήθηκε να αποφασίσει επί της ουσίας για την επικύρωση ή την απόρριψη της συμφωνίας, αλλά αποκλειστικά για τη νομική της θεμελίωση και τη συμβατότητά της με το ευρωπαϊκό δίκαιο.
Η εξέλιξη αυτή έρχεται μόλις λίγες εβδομάδες μετά την πολιτική συμφωνία που επιτεύχθηκε έπειτα από περισσότερα από 25 χρόνια διαπραγματεύσεων μεταξύ της ΕΕ και των χωρών της Mercosur — Βραζιλίας, Αργεντινής, Παραγουάης και Ουρουγουάης. Πρόκειται για μια από τις μεγαλύτερες εμπορικές συμφωνίες παγκοσμίως, που καλύπτει μια ενιαία αγορά περίπου 700 εκατομμυρίων πολιτών.
Ωστόσο, η απόφαση του Ευρωκοινοβουλίου εισάγει έναν παράγοντα αβεβαιότητας, καθώς η γνωμοδότηση του Δικαστηρίου της ΕΕ ενδέχεται να απαιτήσει έως και δύο χρόνια. Σύμφωνα με ορισμένους ευρωβουλευτές, μια τέτοια καθυστέρηση ισοδυναμεί ουσιαστικά με πολιτική απόρριψη της συμφωνίας, ενώ δεν αποκλείεται το Δικαστήριο να ζητήσει τροποποιήσεις στο κείμενο, παρατείνοντας ακόμη περισσότερο τη διαδικασία.
Το πολιτικό κλίμα γύρω από τη συμφωνία ήταν ιδιαίτερα φορτισμένο και εκτός της αίθουσας της ολομέλειας. Την ώρα της ψηφοφορίας, χιλιάδες αγρότες από τη Γαλλία και άλλες ευρωπαϊκές χώρες διαδήλωναν έξω από το κτήριο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, με εκατοντάδες τρακτέρ και ισχυρή αστυνομική παρουσία. Εκπρόσωποι των Πρασίνων, των Ευρωπαίων Συντηρητικών και Μεταρρυθμιστών, καθώς και της ομάδας «Πατριώτες για την Ευρώπη», βρέθηκαν στα μπλόκα, εκφράζοντας ανοιχτά την αντίθεσή τους στη συμφωνία.
Η αντίδραση κατά της Mercosur στη Γαλλία λαμβάνει πλέον και θεσμικά χαρακτηριστικά. Περιφερειακές και νομαρχιακές αρχές έχουν ανακοινώσει μέτρα περιορισμού ή απαγόρευσης εισαγόμενων προϊόντων από τη Λατινική Αμερική στα σχολικά γεύματα, με χαρακτηριστικά παραδείγματα τους νομούς Λουαρέ και Κοτ-ντ’Ορ.
Από την πλευρά της, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέφρασε την έντονη δυσαρέσκειά της για την απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, υποστηρίζοντας ότι τα νομικά ζητήματα που τίθενται έχουν ήδη εξεταστεί και αντιμετωπιστεί σε προηγούμενες εμπορικές συμφωνίες. Η Κομισιόν επισημαίνει ότι η συμφωνία δεν υπονομεύει την αρχή της προφύλαξης, ούτε τα υγειονομικά και φυτοϋγειονομικά πρότυπα της ΕΕ, ενώ αποκλείει τη δυνατότητα άσκησης πίεσης από τις χώρες της Mercosur σε ζητήματα εθνικής ή ευρωπαϊκής νομοθεσίας.
Παρά τις διαβεβαιώσεις αυτές, οι επιλογές της Επιτροπής εμφανίζονται περιορισμένες. Η προσωρινή εφαρμογή της συμφωνίας θεωρείται θεωρητικά εφικτή, αλλά πολιτικά επισφαλής, καθώς θα όξυνε περαιτέρω τις σχέσεις με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Έτσι, το μέλλον της συμφωνίας ΕΕ–Mercosur παραμένει αβέβαιο, με το επόμενο διάστημα να θεωρείται καθοριστικό τόσο σε θεσμικό όσο και σε πολιτικό επίπεδο.
